Dlaczego nowotwory serca są taką rzadkością?

Są nowotwory mózgu, krwi, węzłów chłonnych, płuc, kości oraz niemal wszystkich innych możliwych do wyobrażenia narządów. Dlaczego zatem nigdy nie słyszymy o raku serca? Czy organ ten jest w jakiś cudowny sposób chroniony przed transformacją nowotworową?

- Mamy nowotwory, które występują w sercu, ale są niezwykle rzadkie, więc się o nich głośno nie mówi - powiedział dr Jacqueline Barrientos z Hofstra North Shore-lij School of Medicine.

Rzeczywiście, nowotwory złośliwe serca, znane jako mięśniakomięsaki prążkowanokomórkowe (RMS), sa niezwykle rzadkie. Mięsak to typ nowotworu, który powstaje w tkankach miękkich ciała, mięsniakomięsak prążkowanokomórkowy występuje natomiast specyficznie w tkance mięśniowej serca. Częstość występowania nowotworu szacuje się na mniej niż 0,1 proc. Najczęściej występuje u dzieci w wieku 1-5 lat, ale zidentyfikowano także przypadki w wieku 15-19 lat. Rzadko pojawia się u dorosłych.

- Większość nowotworów pojawiających się w sercu pochodzi z innego miejsca organizmu, co oznacza, że guzy są wtórne. Mięsniakomięsak prążkowanokomórkowy to jedyny znany pierwotny nowotwór serca - powiedział Timothy J. Moynihan z Mayo Institute.

Nowotworowa ruletka

Reklama

Nasze ciała składają się z astronomicznej liczby komórek - szacuje się, że jest ich ponad 37 bilionów. Gdy jesteśmy zdrowi, poszczególne komórki współpracują ze sobą i dzielą się tytaniczną pracą niezbędną do podtrzymania organizmu przy życiu. Nowotwór zaczyna się, gdy komórki zaczynają rosnąć poza kontrolą. Jest to konsekwencją uszkodzonego DNA, który jest obecny w jądrze każdej komórki. Normalnie, mechanizmy naprawy DNA działają prawidłowo lub kierują taką uszkodzoną komórkę na szlak apoptozy (programowanej śmierci). W komórkach nowotworowych wzmaga się tempo podziałów i ich liczba zamiast maleć szybko wzrasta. Jeżeli nowotwór cechuje się odpowiednią zjadliwością, atakuje inne tkanki. Zdrowe komórki nie dysponują takimi umiejętnościami.

Kiedy Moynihan wspomniał o tym, że większość nowotworów serca pochodzi z "innego miejsca organizmu", właśnie taką inwazję miał na myśli. Rak zaczął się gdzieś indziej (ognisko pierwotne), ale przeniknął do serca. Wtórne guzy serca najczęściej pochodzą z płuc, przełyku, wątroby i żołądka. Co ciekawe, wszystkie z nich umiejscawiają się zwykle po prawej stronie serca - jest to konsekwencją tego, że właśnie do prawej komory trafia krew z organizmu ze zmienionymi nowotworowo komórkami. Rokowania pacjentów, u których wykryto przerzuty w mięśniu sercowym, nie są korzystne.

Ale skąd naukowcy wiedzą skąd pochodzi guz wtórny? Przecież często zdarza się tak, że pojawiają się one kilka lat później, gdy choroba nowotworowa wydaje się być już pokonana. Gdy guz pojawia się w nowym miejscu, jego komórki sa identyczne jak w źródle. Oznacza to, że gdy w sercu pojawia się guz wtórny, budujące go komórki pod mikroskopem są identyczne, jak te tworzące tkankę nowotworową organu, z którego nastąpiła inwazja, np. trzustki czy wątroby.

Większość diagnozowanych nowotworów serca to guzy wtórne. Ale dlaczego guzy pierwotne serca są taką rzadkością? Zdaniem wielu naukowców przyczyna jest zapisana w naszych genach.

Serce bez tłuszczu

Wszyscy otrzymujemy połowę genów od matek, połowę od ojców. Nic jednak nie jest statyczne. Okazuje się, że ekspresja genu może zostać zmodyfikowana przez całe życie. I praktycznie w każdym momencie, bez ostrzeżenia, wyprodukować raka.

Wpływ na nieprawidłową ekspresję genów ma środowisko, a także to, jak często są one aktywowane. Substancje rakotwórcze pochodzące z naszej żywności są jednym z wielu czynników, które wpływają na aktywację genów, także tych niewłaściwych.

- Wiele toksyn znajduje się w tkance piersi, ponieważ istnieje tam wiele komórek tłuszczowych. A toksyny znajdziemy wszędzie tam, gdzie jest dużo tłuszczu - powiedział Miitchell Gaynor z Weill Cornell medical College.

Nasze organizmy dysponują pewnymi mechanizmami ochronnymi przed toksynami (np. pod postacią enzymów detoksykacyjnych). Mikroelementy, na które mają wpływ toksyny operują jednak na genach supresorowych. Jeżeli substancja trująca znajdzie się w tkance tłuszczowej, zmodyfikuje nasze geny, dając podstawy do transformacji nowotworowej. To właśnie ilość tkanki tłuszczowej jest głównym powodem, z którego to kobiety, a nie mężczyźni chorują na raka piersi. Nowotwory szczególnie upodobały sobie organy, w których jest dużo tkanki tłuszczowej. To ich mediator inwazji.

To dlatego, serce jest wyjątkowe i tak rzadko obserwujemy tam guzy pierwotne. W sercu po prostu nie ma zbyt wiele tłuszczu.

- Nie ma zbyt wiele tkanki tłuszczowej w sercu. Co więcej, serce jest zamknięte w błonie znanej jako osierdzie. Ten woreczek wypełniony płynem może sam zostać wchłonięty przez raka, który jednak mięśnia sercowego nie dopadnie - powiedział Gaynor.

Mimo iż rak może pojawić się praktycznie wszędzie, serce jest jedynym organem, który nie pozwala na transformację nowotworową swoich komórek.

Dowiedz się więcej na temat: nowotwory | onkologia | rak | serce | kardiologia
Najlepsze tematy