Microsoft Security Essentials nie wiąże się z jakimikolwiek dodatkowymi kosztami czy płatnościami. Nie wymaga wykupienia praw do dalszego używania, z czym mamy do czynienia z próbnymi wersjami oprogramowania. Jednorazowa instalacja oraz domyślnie ustawione automatyczne aktualizacje biblioteki znanych zagrożeń.

Microsoft Security Essentials jest zbudowany na bazie certyfikowanego mechanizmu ochrony i korzysta z kilku zaawansowanych technologicznie narzędzi, które są także wykorzystywane w innych aplikacjach zabezpieczających, jak na przykład Microsoft Forefront, Malicious Software Removal Tool, Windows Defender oraz Windows Live OneCare.

Mechanizmy te otrzymały szereg wyróżnień, na przykład nagrodę VB100 przyznaną przez Virus Biulletin, Certyfikat Checkmark nadawany przez West Coast Lab oraz certyfikat Laboratorium Międzynarodowego Stowarzyszenia Ochrony Komputerów, które od ponad 20 lat przeprowadza niezależne badania oprogramowania służącego do ochrony komputerów przed zagrożeniami zewnętrznymi.

Microsoft Security Essentials wykorzystuje zaawansowany mechanizm skanowania oraz usuwania plików oparty na bazie danych rozpoznanych zachowań typowych dla złośliwego oprogramowania. Dane do tej bazy są automatycznie pobierane z ponad 450 milionów komputerów z całego świata i analizowane przez Microsoft Security Response Center, gdzie każdego dnia są tworzone opisy nowoodkrytych zdarzeń. Dzięki tak bogatej bazie źródłowej, Microsoft Security Essentials skutecznie walczy z rootkitami i innymi agresywnymi programami. Do tego celu wykorzystuje technologie własne, jak i firm trzecich, specjalnie zakupionych do zapewnienia maksimum bezpieczeństwa użytkownikom komputerów osobistych. Microsoft Security Essentials umożliwia także przeskanowanie lub wyczyszczenie systemu nawet wtedy, gdy ten jest całkowicie nieaktywny.

Oprogramowanie Microsoft umożliwia użytkownikom trzy rodzaje skanowania komputera:

- Domyślnie ustawione szybkie sprawdzenie obejmuje te obszary dyskowe, które są najbardziej narażone na zainfekowanie przez złośliwe oprogramowanie,

- Pełne sprawdzenie skanuje wszystkie pliki zapisane w komputerze, jak również jego rejestr i uruchomione programy

- Natomiast w skanowaniu indywidualnym użytkownik sam decyduje, które obszary mają być sprawdzone.

Użytkownicy mogą także swobodnie określić porę sprawdzenia komputera przez oprogramowanie.

Domyślnie skanowanie systemu jest ustawione na godzinę 2 w nocy.

W przypadku wykrycia potencjalnego zagrożenia, Microsoft Security Essentials informuje o tym użytkownika i kategoryzuje je jako bardzo wysokie, wysokie, średnie lub niskie. Od użytkownika zależy jakie działanie wobec tego zagrożenia podejmie. Domyślnie program automatycznie usuwa wszystkie pliki zdiagnozowane jako bardzo wysokie i wysokie zagrożenie. W każdej chwili użytkownik może zmienić domyślne ustawienia programu.

Microsoft Security Essentials jest dostępny do bezpłatnego pobrania ze strony http://www.microsoft.com/Security_Essentials/ Nie wymaga przechodzenia przez złożone procesy rejestracji i podawania danych prywatnych.